|
ORYANTİRİNG TEKNİKLERİ
Temel Oryantiring Teknikleri
Çizgisel Hatları Kullanmak
Çizgisel Hatlar (ingilizcede handrails diye geçerler) harita okumayı
kolaylaştıran şekillerdir: ana patikalar, dere, çit ve insan yapımı
yapılar (bina, anten, tabela, vs). Bu çizgisel hatlar sayesinde karışık
renkli ve şekilli bir haritada yerleştirilmiş hedeflere ulaşabileceğiniz
takip etmesi kolay rotalar oluşturmanız mümkündür. Yeni başlayanların
daha uzun olsa bile haritalardaki çizgisel hatları takip ederek hedef
yakınlarına "sürekli olarak nerede olduğunu" bilerek gelmesi çoğu zaman
kısa kuş uçuşu rotadan daha az zaman alır.
Örnekleyelim: Orman içinde 300-400 metre pusula ile ilerleyip hassas bir
şekilde hedefe varmak imkansızdır. Bunu başardıysanız sadece şanslı bir
kişi olduğunuzu ispatlarsınız. Pusula kullanımı o kadar hassas olamaz.
Becerisini çalışarak geliştirmiş olanlar 400 metre için 30-40 metre hata
payı koymalıdır.
AMA; bir patika ya da çiti mesela bir kesim noktasına kadar hassas bir
şekilde takip edebilirsiniz. Hareket halinde iken harita üzerinde
konumunuzu 1 mt. hata payı ile işaret etmeniz mümkündür.
Bu yetinizi geliştirmek için ilk başlarda pusulanızı kullanmaktan
kaçının. Onun yerine harita üzerindeki çizgisel hatları takip edin.
Norveç`li biri İskoç`ları şu şekilde eleştirmiş vakti zamanında
"Pusulayı bir patikaymış gibi kullanıyorlar." (İskandinav ülkelerinde
haritayı okumak en ön planda tutulur ve orienteeringdeki başarıları
ortada.) Arazi üzerinde pusula açıları yazmaz, dolayısı ile pusuladan
daha güvenilir yöntemler ile yön bulmak gerek! Pusula kullanım
tekniklerini daha ileri aşamalarda kullanarak "hızlı" orienteering
yapmaya başlayabilirsiniz ama HİÇ BİR ZAMAN esas hedef bulma silahınız
pusula olamaz.
Çizgisel hat ile yön bulmayı örnekliyelim:
 Yandaki
harita parçasında;
2 no.lu kontrol yol kıvrımı
3 no.lu kontrol kaya
4 no.lu kontrol açıklık alan
Noktalara giderken izleyebileceğiniz en kolay ve belirgin rotayı düşünün
ve ayrıntılı olarak tarif etmeye çalışın.
2 no.lu kontrol noktasından 3`e
giderken tavsiye edilen çizgisel yol şudur: Patikayı dere kesişimine
kadar takip edin. Burada iki seçeneğiniz vardır:
a) patikadan devam edip ilk sağ sapaktan dönün. Patikanın hendek ile
kesiştiği noktaya geldiğinizde sol tarafınızda hendeği geçtikten sonra
kontrolü bulmanız gerek.
b) Sağa dönüp dere boyunca aşağıya inin. Hendek kesişiminde sola dönüp
hendek boyunca ilerleyin. Patika ile kesiştiği noktaya vardığınızda
hedefin kesişimin arkasında olduğunu biliyorsunuz.
Gördüğünüz gibi temel mantık basit. Çizgisel hatları bir biri ardına
takip ederek sağa veya sola dönüyorsunuz. Pusulayı kullanarak çizgisel
hattınızın doğru olup olmadığını kontrol edebilirsiniz (şiddetle tavsiye
ederim) ama nasıl yapılacağını Pazar günü konuşuruz.
3 no.lu hedeften 4`e hangi çizgisel hatları takip ederek gidebilirsiniz?
Haritayı Yönüne Koymak
Haritayı doğru ve etkili kullanabilmek için Haritanın Kuzeyini Gerçek
Kuzey ile çakıştırmak gerekir. Bu sayede haritadan başımızı
kaldırdığımızda karşımızdaki her şeyi kağıtta yerleştirildiği gibi
karşımızda görebiliriz. Bu işleme haritayı yönüne koymak (kimi zaman
haritayı kuzeye koymak) denir. İki şekilde yapılabilir: Pusula
kullanılarak Kuzeyler çakıştırılır veya çevremizdeki yüzey şekilleri
haritadakilerle eşleştirilir.
Pusula ile haritayı yönüne koymak için, pusula haritanın üzerine
yerleştirilir. Harita ve pusula, yere paralel tutularak, beraberce
döndürülür. Pusula ibresi haritanın kuzeyini gösterdiğinde ve
kuzey-güney çizgilerine paralel olduğunda harita yönünde demektir.
Oryantiring yapmaya başlamak için yeterli ve basit bir tekniktir.
Eşleştirme Metodu ile haritayı yönüne
koymak için çevremizi dikkatlice inceleyip başlıca yeryüzü şekillerini
tespit ederiz. Bu şekil yada insan yapımı yapıları haritada bulmaya
çalışırız. Çevrenizi görebildiğiniz bir noktadan çevreye baktığınızda ve
elinizde doğru harita varsa, ilk başlarda zorlansanız bile, haritadaki
şekilleri çevrenizde kısa sürede bulabilirsiniz. Sadece bir iki noktayı
bulup tamam dememeli, bulduğunuz her şekil ve yapıyı teyit edecek başka
yüzey şekillerini araştırmanız gerekir. Bu metot harita okumayı
geliştiren bir çalışma olarak sürekli kullanılmalıdır.
 
Eşleştirme metodunu kullanırken dikkat
edilecek en önemli nokta kazara "uydurma metodu"na geçmemektir. Eğer
çevrenizde gördüklerinizi acele ile haritanızın bir bölümüne benzetip,
kendinizi haritanın kalanını "biraz garip" olarak çevrenizde görmeye
zorlarsanız haritayı uydurmuş olursunuz! Halisülasyonun oryantiring
yaparken görülen cinsidir ve şansı yaver gitmeyenler sadece tek hedefi
aramak için 90 dakika bir oraya bir buraya koşabilirler (ve inanın bu
gerçek!) Genelde her yeni başlayan en az bir kere sıkı bir "uydurma"
uygulaması yapar…
Saldırma Noktası Hızlı bir şekilde istediğiniz noktaya gitmek
istiyorsunuz. Sürekli olarak harita ve pusulayı inceleyip kurcalamak
size çok vakit kaybettirir. Hedefinize yakın ve çok belirgin olan bir
noktayı ön hedef olarak belirlerseniz daha kolay ve hızlı ilerlersiniz.
Bu yöntem özellikle görüşün zayıf olduğu durumlarda çok kullanışlıdır ve
çoğu sporcu için hızlı orientiringin anahtarıdır. Örneğin hedef bir
gölün yakınında. Ormanın içinde 30x30cm bir hedefi bulmaktan çok daha
kolay olacaktır bir gölü bulmak. Göle ulaştıktan sonra hedef için tekrar
kerteriz ayarlayabilirsiniz. Genellikle çemberin hemen yakınında
belirgin ve kolay bulunabilen bir noktaya doğru hızla ilerleyip o
noktadan sonra daha dikkatli bir şekilde hedefi aramak başarı
oryantiring formülüdür.
 Diyelim
ki harabeye ulaşmak için patikanın kıvrımını Saldırı Noktası olarak
alıdınız.
İlk önce haritadan hedef açınızı belirleyin (a -b)
Daha sonra açıyı takip edin (c)
Hedef açısı, patika ve harabeyi birleştiren hat ile kuzey-güzey
doğrularının yaptığı açıdır. (d)
Kasıtlı Sapma
Haritada gitmek istediğiniz yer yolu takip ederken saparak
ıskalayabileceğiniz bir nokta olabilir. Bunu riske atmadan hedefe varmak
için siz bilinçli olarak rotanızı saptırırsanız buna kasıtlı sapma
denir. Bunu sadece oryantiring yaparken değil, yapmaya gidip gelirken de
kullanabilirsiniz. Arabanız bir orman yolunun bittiği yerde park halinde
ve ormandaki antrenmandan/yürüyüşünüzden geri dönüyorsunuz. Tam olarak
arabanıza varmaya çalışırsanız fark etmeden yolun olmadığı taraftan
geçip gidebilirsiniz. Bu yüzden kasıtlı olarak yol tarafına doğru
rotanızı saptırırsınız, yola çıktığınızda sonunu bulmak sorun
olmayacaktır.
Bir diğer olası senaryo, kısmen
ormanlık bir arazide, ilerideki dere çatalına ulaşmak istediğinizde
başınıza gelebilir. Tam çatala varmayı hedefleyip ilerlediğinizi
varsayalım. Yolda sağa ya da sola bir miktar sapacaksınız, ama ne tarafa
kaydığınızı fark edemeyecekseniz. Eğer dereye vardığınızda kesişim veya
çatal göremiyorsanız nereye vardığınızı bulmak için vakit kaybetmeniz
gerekecek. Oysa baştan bilinçli olarak sol tarafa doğru ilerleseniz
dereyi gördüğünüzde sağa dönüp yürüyünce çatala varacağınızı bilirsiniz.
(Kaynak:
Oryantiring TR )
[başa dön] |
