|
<<<24.BÖLÜM>>>
XXIV-İLETİŞİM
HABERLEŞME
Haberleşme 21 yüzyılın en gelişen sektörüdür. Eskiden iki kasaba
arasındaki olaylar birkaç gün sonra ancak öğrenilebilirken, günümüzde
dünyanın bir ucundaki bir olay dakikalar içinde dünyanın diğer ucunda
duyulabilmektedir. Haberleşmede iletişim teknolojisindeki hız büyük bir
gelişme içindedir. Telsiz, telefon, faks, internet, televizyon, uydular
hep son yıllarda kullanıma verilen iletişim ve haberleşme araçlarıdır.
İzcilerde hem izcilik yaşamlarında hem de evlerinde çağın
gelişmelerinden büyük ölçüde faydalanmaktadırlar. Ancak eski haberleşme
tekniklerini öğrenmek ve uygulamak izciliğin bir parçası olmaya devam
edecektir.
Günümüzde bilgisayar ve internet hayatın parçası olmuştur. Bu özellik
her gün daha da artan bir tempoda devam etmektedir. Bilgisayar ve
internetin izcilikte de kullanımı çok yaygınlaşmaya başlamıştır.
BİLGİSAYAR
1950 lerde ilk yapılan örnekleri odalara sığmayan bilgisayarlar
artık bizimle birlikte kamplara bile geliyor. Bilgisayar artık hayatın
ve izciliğin vazgeçilmez bir parçası. Yıllık programdan izci tescil
belgelerine, kamp programından izci mali bilgiler defterine kadar artık
herşey bilgisayarlarla yapılıyor. Hele internet kanalıyla başta JOTI
olmak üzere tüm dünya izciliği elinizin altında.
İNTERNET
Bütün dünya izciliği artık size bir düğmeye basmak kadar yakın.
Yapacağınız iş bilgisayarınızla internete bağlanmak ve
http://www.izcilik federasyonu.org yazmak. İşte bu kadar kolay.
İzcilikle ilgili her şey elinizin altında. İnternet sayesinde artık
izcilik federasyonunun yıllık programını aramak zorunda kalmayacak, izci
ünitesi kurmak için nelerin gerektiğini il temsilcisine sormayacak, izci
kampınızın resimlerini diğer ünitelere göstermek için çoğaltmak zorunda
kalmayacaksınız.
İnternet, bugün tüm dünyada değişik özellik ve kapasitede yaklaşık on
milyon adet bilgisayarı birbirine bağlayan bir bilgisayar ağıdır (computer
network). Bu sayı her geçen gün binlerle artmaktadır. Bilgisayar ve
iletişim dünyasında bir devrim yaratan internet, her yaştan ve her
sınıftan insanın ilgisini çekmektedir. Günümüzde yaklaşık 500 milyon
kişinin interneti kullandığı tahmin edilmektedir. Bu sayının önümüzdeki
yıllarda katlanarak artacağı tartışılmaz bir gerçektir. İnternetin çok
geniş bir kullanıcı profiline ve kitlesine sahip olmasında en önemli
etken, bu ağ üzerinde her türlü bilginin sansüre uğramadan (veya oldukça
az sansüre uğrayarak aktarılabilmesidir.)
İnternet ilk bilgisayar ağlarından olan Arpanet'in 1990'li yıllarda
yaygınlaşması sonucu ortaya çıkmış bir bilgisayar ağıdır. Türkiye'nin
internet'e bağlanması TÜBİTAK ve ODTÜ'nün birlikte yürüttükleri bir
proje kapsamında Ekim 1992 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Bu proje
kapsamında ilk önce, internet teknolojilerini hemen kullanabilecek
yazılım ve donanım altyapısına sahip akademik kuruluşların bağlantısı
gerçekleştirilmiştir. İkinci aşamada kamu sektörü, özel sektör, askeri
ve diğer kuruluşlar arasında internetin yaygınlaştırılması çalışmaları
başlatılmıştır.
İnternetin Kullanım Alanları ve Şekli:
İnternet, temelde elektronik haberleşme/bilgi aktarım ortamıdır.
İnternette bilgisayarlar arasında bilgi aktarma yöntemlerini
anlatabilmek (anlayabilmek) için öncelikle, internette adresleme
mekanizmasını anlamak gerekir. İnternet üzerindeki her makinenin 4
byte'lik biricik (unique adresi) bulunmaktadır. Bilgisayarların
adreslenmesinde, noktalı gösterim (dotted notation) adı verilen bir
ifade yöntemi kullanılmaktadır. Bu yöntemde her bete arasında bir nokta
bulunmaktadır. Buna göre internet üzerinde bir adres X.Y.W.Z. şeklinde
gösterilmektedir. Burada X, Y,W ve Z sembolleri 1 byte'a (yani onlu
sistemde 0–256 arasında bir sayıya) karşılık gelmektedir. Örnek
verilecek olursa herhangi bir kuruluşun Word İde Web (www)
sunucusunun(server) internet adresi 145.142.232.3'tür. Noktalı gösterim
yöntemi, insan hafızası açısından hatırlanması çok kolay olmadığından,
internet üzerindeki makinelerin adreslenmesi için sistematik bir
isimlendirme yöntemi de geliştirilmiştir. Örneğin yukarıda verilen
145.142.232.3 numaralı Osta web sunucusunun bu gösterimdeki adlandırması
“www.osta.org.tr” şeklinde olabilir. Burada “tr” kısaltması bu
bilgisayarın Türkiye'de bulunduğunu belirtmek için kullanılır.
Adreslerin sonunda genellikle ülke kısaltmaları bulunur. Aşağıda
interneti kullanan bazı ülkeleri ifade etmek için kullanılan kısaltmalar
verilmiştir:
uk İngiltere
esp İspanya
Fr Fransa
br Brezilya
Jp Japonya
au Avusturya
Ru Rusya
de Almanya .
İnternetin oluştuğu (geliştirildiği) Amerika bu duruma bir istisna
oluşturmaktadır. Bu ülkedeki isimler en son bölümde (usa) gibi bir ek
almazlar.
Yukarıda verilen örnek adresteki “org” kısaltması makinenin kullanıldığı
organizasyonun özelliğini belirtmek için kullanılır. Aşağıda internet
üzerindeki kurum/organizasyonun türlerini sınıflandırmada kullanılan
kısaltmalar ile bu kısaltmaların anlamları verilmiştir.
edu : Eğitim kurumlarını ifade etmek için kullanılır.
gov : Devlete bağlı kurumları ifade etmek için kullanılır.
mil : Askeri kurumları ifade etmek için kullanılır.
org : Kar amacı gütmeyen kurumları/organizasyonları ifade etmek için
kullanılır.
com : Ticari kurumları ifade etmek için kullanılır.
net : Ağ (network) hizmeti veren kurumları/organizasyonları ifade etmek
için kullanılır.
Verilen örnekteki, “org” kısaltması kurum organizasyonu ifade etmek için
kullanılan bir kısaltmadır. Bu kısım birden fazla parçadan oluşabilir.
İnternet üzerindeki makineleri adlandırmada kullanılan gösterimde son
parça (yukarıda verilen örnek için konuşulacak olursa www) makine ismine
karşılık gelmektedir. Makinelerin isimlendirilmesinde
kurumlar/organizasyonlar tamamen serbest olmakla birlikte internet
üzerindeki bilgisayarların isimlendirilmesinde aşağıda verilen isimler
sıkça kullanılmaktadır.
Kısaltma Anlamı
www : Web servisi veren bilgisayarları isimlendirmek için kullanılır.
ftp : Dosya aktarım (file transfer) servisi veren bilgisayarları
isimlendirmek için kullanılır.
İnternet yüzü aşkın protokolden oluşmaktadır. Bu protokollerin her biri
bir servise karşılık gelmektedir. Burada sadece çok kullanılan internet
servisleri hakkında bilgi verilecektir.
İLETİŞİM SERVİSLERİ
Elektronik Posta (e-mail):
İnternet üzerinde en temel iletişim servisi elektronik postadır.
Elektronik posta, internet üzerindeki bir kullanıcının Başka bir
kullanıcı ile yazılı olarak haberleşmesini olanaklı kılan bir
teknolojidir. Bu teknoloji ile düz metinin yani sıra kullanıcılar kendi
dosyalarını e-mailleri ile ilişkilendirerek gönderebilir. İnternet
üzerinde her bilgisayarın bir adresi olduğu gibi, e-mail servisini
kullanacak her kullanıcının da bir e-mail adresi bulunmaktadır. Bir
kullanıcının e-mail adresi, kullanıcı belirteci (identifier) ve
kullanıcı hesabının (account) bulunduğu makine adresinin '@' işareti ile
birleştirilmesinden oluşur. Örneğin İzcilik Federasyonu Bilgi İşlem
Merkezi yöneticisinin e-mail adresi “tif@izcilikfederasyonu.org”dur.
Tartışma Listeleri:
Tartışma listeleri bir grup internetin kullanıcısının belirli bir konu
hakkında tartışmak, bilgi edinmek, sorunlarını dile getirmek ve
sorunlarına çözüm bulmak için oluşturdukları topluluklarıdır. Bu
listelerde üyelik mekanizması kullanılmaktadır. Tartışma listesine
gönderilen bir mesaj otomatik olarak tüm üyelere gönderilmektedir.
Elektronik Sohbet (IRC):
IRC (İnternet Relay Chat), iki veya daha fazla kişinin internet üzerinde
aralarındaki mesafe ne olursa olsun gerçek zamanlı olarak birbirlerine
mesaj gönderip alabildikleri bir konuşma ortamıdır. Kullanıcılar belirli
bir konuyu tartışabilecekleri gibi bu servisi sohbet amaçlı da (ki
genellikle böyledir) kullanabilir.
Dosya Aktarım (FTP) Servisi:
İnternetin sağlamış olduğu bir diğer faydalı servis, dosya aktarım
servisidir. Bu servisten yararlanmak için kullanıcılar Dosya Aktarım
Sunucusu (FTP Server) olarak adlandırılan bilgisayarlara bağlanır ve
yetkileri doğrultusunda bu bilgisayarlardan istedikleri dosyaları
çekerler veya dosyalarını bu bilgisayarlar üzerine aktarırlar.
Dosya Aktarım Sunucularında, genellikle ilgili bilgisayar üzerinde
hesabı olmayan kullanıcıların erişimlerini de olanaklı kılmak için
“anonymous adlı kullanıcı hesabı bulunmaktadır. Bu kullanıcı sunucular
üzerindeki dosyaları sadece okuma yetkisine sahiptir. Bu hesabın
genellikle parolası bulunmamaktadır. Ancak pek çok bilgisayar
doğruluğunu kontrol etmese de kullanıcının e-mail adresini parola olarak
girmesini istemektedir. Bu nedenle “anonymous” erişim hakkı tanınan bir
bilgisayara girildiğinde parola sorulması durumunda kullanıcının e-mail
adresini girmesi faydalıdır.
Aşağıda bazı önemli dosya aktarım sunucularının adresleri verilmiştir.
Sunucu Adı: Adresi:
Microsoft Ftp Sunucusu : ftp.microsoft.com ,
Hacettepe Üniversitesi Ftp Sunucusu : ftp.hun.edu.tr
Boğaziçi Üniversitesi Ftp Sunucusu : ftp.boan.edu.tr.
Uzak Sanal Bağlantı Hizmeti (Telnet):
İnternet ile bir kullanıcı bağlanacağı makinenin coğrafi pozisyonu ne
olursa olsun, eğer ilgili makine üzerinde hesabı (account) var ise ve
ilgili makine de internete bağlı ise bu makineye bağlanabilir ve sanki o
makine üzerindeymiş gibi istediği komutları çalıştırabilir. Örneğin; bir
programcı hazırladığı program üzerinde, işyerine gitmeden değişiklikler
yapabilir, bir öğrenci bilgisayar ödevini okula gitmeden yapabilir, bir
araştırmacı istediği bir makaleyi ilgili kütüphaneye bağlanarak
arayabilir. Tüm bu işlemler, işgücünün coğrafi pozisyonu ne olursa
olsun, etkin bir şekilde kullanımını sağlar. İnterneti yaygın olarak
kullanan ülkelerde insanlar, bu servis sayesinde evlerini ofis gibi
kullanabilmektedir.
“Word İde Web (www)” Servisi:
İnternetin bugünkü yaygın kullanıma ulaşmasında en önemli katkıyı Word
İde Web (www) sağlamıştır. Bu servis ile interneti kullanan tüm kişi ve
organizasyonlar kendilerini tanıtmak için resim, görüntü, ses gibi çoklu
ortam (multimedia) öğelerini de kullanarak web sayfaları
hazırlayabilmektedir. Bu sayfaları kullanıcılarda tarayıcı (browser) adı
verilen yazılımları kullanarak gezebilmektedir. Kullanıcılar için
değişik tarayıcı yazılımı seçenekleri bulunmaktadır. Tarayıcı
yazılımlarına örnek olarak Microsoft İnternet Explorer, Netscape
Communicator, Mozilla gösterilebilir.
Bugün web üzerinde kullanıma sunulmuş her türlü bilgi bulunmaktadır.
Kullanıcıların bilmesi gereken tek şey bağlanacakları web sunucusunun
adresini bilmektir. Eğer kullanıcı bağlanacağı sunucunun adresini
bilmiyorsa, yine de çaresiz değildir. Çünkü internet üzerindeki siteleri
içeriklerine göre sınıflandıran özel arama makineleri (search engine)
bulunmaktadır. Bu arama makinelerinde varılan kategorilere göre
aradığımız sitelere ulaşabileceğimiz gibi anahtar kelimeler kullanarak
aramalar yapabiliriz. İnternete sıkça kullanılan arama sitelerinden
bazılarının adresleri aşağıda verilmiştir:
Arama Makinesi: Adresi:
Google Arama Makinesi: http://www.google.com.tr
Yahoo Arama Makinesi: http://www.yahoo.com
Dijital Altavista Arama Makinesi: http://www.altavista.digital.com
Lycos Arama Makinesi: http://www.lycos.com
Web üzerinde organizasyonlar, interneti tanıtım işlemi dışında
elektronik ticaret yapmak içinde kullanmaktadır.Artık internet
kullanıcıları evlerinden yâda ofislerinden ayrılmadan yemeklerini
sipariş edebilmekte, marketten alışveriş yapabilmekte, dergi ve
gazeteleri okuyabilmektedir. Bu listeyi birkaç sayfa daha uzatmak
mümkündür. Çünkü internetin ticari kurumlara da açılmasından sonra,
güncel hayatta yapılan tüm ticari işlemler internete aktarılmaya
başlanmıştır. İnternet üzerinden alışveriş ile ilgili bazı güvenlik
sorunlarının olduğunun bilinmesi dahi bu hızlı gelişmeyi
yavaşlatamamıştır. Aşağıda internet üzerindeki bazı önemli web adresleri
verilmiştir.
Web Sayfası: Adresi:
Türkiye İzcilik Federasyonu Web Sayfası http://www.izcilifederasyonu.org
Hacettepe Üniversitesi Web Sayfası http://www.hun.edu.tr.
Microsoft Corporation Web Sayfası http://www.microsoft.com
Ücretsiz (Shareware) Yazılımlar Web Sayfası http://www.shareware.com
Disney Web Sayfası http://www.disney.com
Demokrasi Vakfı Web Sayfası http://www.demokrasivakfi.org.tr
[başa dön] |
